Toshkentda mashinalar “juft–toq” rejimiga o‘tishi mumkin — haydovchilarni nima kutmoqda?

So‘nggi rasmiy xabarlarga ko‘ra, 2025-yil 25-noyabrda imzolangan farmon bilan Toshkentda ekologik vaziyatni yaxshilash va havo ifloslanishini kamaytirish maqsadida yangi chora-tadbirlar rejasi tasdiqlandi. Ushbu choralardan biri — avtomobillarni davlat raqamlariga ko‘ra juft va toq sanalarda harakatlanishini cheklash tartibini joriy etish.

Bu demak: har bir avtomobil egasi, mashinasining davlat raqam belgisi “juft”mi yoki “toq”mi ekanini tekshiradi va harakatlanish faqat mos sanalarda bo‘ladi. Biroq, hozircha aynan qachon — ya’ni “juft–toq” tartibi qancha kundan boshlab joriy etilishi ma’lum emas: bu masala — yangi tuzilgan maxsus komissiyaga yuklangan.

Shuni ham ta’kidlash kerakki, ushbu cheklov elektromobillar (ya’ni elektr transport vositalari) uchun tatbiq qilinmaydi.

Kimlar va qaysi transport turlari cheklov ostida bo‘lishi mumkin?

Maxsus komissiyaga quyidagi vakolatlar berilgan:

- Yuk mashinalari harakatini vaqtincha cheklash.

- Odd-even (juft–toq) tartibini shaxsiy avtomobillarga tatbiq etish — ya’ni davlat raqami bo‘yicha harakatlarni cheklash.

- Shahar ichidagi ko‘cha/ko‘chalarning, hududlarning qaysilari cheklov ostida bo‘lishini belgilash.

Qayd etilishicha, bu cheklovlar umumiy bo‘lmaydi — cheklov ostidagi hududlar, vaqtlar va transport turlari aniq komissiya qarori bilan belgilanadi. Shunday bo‘yishicha, "shahring markaziy ko‘chalari", "yuk mashinalari yo‘llari", "shovqinli / chang chiqargan hududlar" kabi qatlamlarga cheklovlar joriy qilinishi ehtimoldan holi emas.

Nima uchun bu chora ko‘rilmoqda — muammo va maqsad

Rasmiy bayonotlarda ta’kidlanishicha, bu chora — atrof-muhit va havo sifatini yaxshilash maqsadida ko‘rilmoqda.

Shahar ko‘chalari va transport tarmoqlarida ko‘p avtomobil bo‘lishi, ayniqsa sovuq yoki quruq ob-havo sharoitida chang va zararli moddalarning havo bilan aralashuvi — Toshkentda ekologik muammolarni kuchaytiradi. Shuning uchun, haydovchilar harakatini raqamga ko‘ra cheklash orqali transport zichligi, shovqin, chiqindilar hajmi va havo ifloslanishini kamaytirish ko‘zlanmoqda. Boshqa choralar — issiqxona va sanoat korxonalarining faoliyatiga cheklov, qurilishlarda changni bostirish talablarini kuchaytirish va havo sifatiga ta’sir qiluvchi infratuzilmalarni nazoratga olish ham rejalashtirilmoqda.

Mavjud noma’lumliklar va savollar

Hozircha:

- “Juft–toq” tartibi qanday muddatga joriy qilinishi — (mavsumiymi yoki yil bo‘yicha?) noma’lum.

- Qaysi hududlar cheklov ostida bo‘lishi, ko‘chalar ro‘yxati — aniqlanmagan.

- Cheklovlar qachondan boshlanishi — faqat komissiyaning qaroridan keyin malum bo‘ladi.

- “Elektromobillar bundan mustasno” deb tilga olingan — lekin boshqa alternativ yo‘l transportlari (masalan, avtobus, jamoat transporti) bu rejalarga moslashtiriladimi — hozircha ochiq emas.

Xulosa: vaqtinchalik, ammo sezilarli ta’sir kutilyapti

Toshkent uchun “juft–toq” raqamlarga ko‘ra avtomobillar harakatini cheklash tartibi — bu kechiktirib bo‘lmaydigan ekologik chora sifatida ko‘rsatilmoqda. Hozircha aniq jadval yo‘q, ammo bu rejim amalda joriy bo‘lsa, shahar ko‘chalaridagi transport zichligi pasayishi, havoning chang-kuldan tozalanishi, shaharda aholining harakat uslubi o‘zgarishi mumkin. Haydovchilar, ayniqsa kundalik avtoulovidan foydalanadiganlar va shaharning markaziy hududida yashovchilar bu o‘zgarishlarga tayyor bo‘lishi lozim.