Raqobat kuchaymoqda: bozorni Kia va BYD egallayapti

2025-yilning 9 oyida O‘zbekiston avtomobil bozorida muhim o‘zgarishlar kuzatilmoqda. Mahalliy ishlab chiqaruvchilarning yetakchiligi davom etar ekan, import brendlarga qiziqish pasaymoqda, elektromobillarga bo‘lgan talab esa sekin, lekin barqaror o‘sishda.

Sotuvlar statistikasi: pasayish va yangi tendensiyalar

• 2025-yilning yanvar-sentabr oylarida mamlakat bo‘yicha rasman 296 331 dona avtomobil sotilgan. Bu 2024-yilning mos davriga nisbatan 2,3 %ga (7 042 dona) kamroq.

• Mazkur pasayishning eng katta qismi Chevrolet brendiga tegishli modellarda kuzatilgan.

• UzAuto Motors tomonidan 10 turdagi model taklif qilingan bo‘lsa, shulardan 7 turining sotuv hajmi pasaygan, faqat Damas, Labo va Malibu modellarida o‘sish qayd etilgan.

• Ushbu vaziyat natijasida UzAuto Motors’ning bozor ulushi 89,4 % dan 82,7 % gacha qisqargan.

Cheklangan brendlar orqasida: Kia, BYD va ADM tarmog‘i o‘smoqda

• Chevrolet bo‘yicha talab pasaygan bir paytda, Kia Sonet modeli O‘zbekiston bozorida eng ko‘p sotilgan avtomobillardan biri bo‘ldi. Uning sotuv hajmi o‘tgan yilga nisbatan 4 barobar oshgan.

• ADM Jizzakh orqali kiruvchi Kia, Chery va Haval markalarining bozor ulushi 6,5 % dan 11,1 % gacha oshdi. Sotuvlar hajmi 19 766 donnadan 32 987 donagacha yetdi.

• BYD brendi ham muvaffaqiyat bilan oldinga siljidi: bozordagi ulushi 3,8 % dan 5,7 % gacha ko‘tarildi, sotuvlar hajmi esa 11 580 donadan 16 846 donagacha oshdi.

Tahlil va muammolar

Chevroletga bo‘lgan talabning pasayishi — import cheklovlari, xalqaro narxlarning oshishi va mahalliy raqobatning kuchayishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Ayniqsa, agar model assortimenti yangilanmasa yoki marketing strategiyasi moslashmasa, mijozlar boshqa brendlarga yo‘l oladi.

ADM tarmog‘i orqali Kia, Chery, Haval kabi brendlarning ulushi oshishi — import avtomobillarga bo‘lgan talab hali yo‘qolmaganini ko‘rsatadi, lekin mijozlar endi assortiment, sifat va zamonaviy texnologiyaga ko‘proq e’tibor qaratmoqda. BYDning o‘sishi esa elektr transportga bo‘lgan qiziqish alomatidir.

BYD kabi brendlarning bozorga kirishi bilan elektromobil segmenti asta-sekin faollashmoqda. Bu istiqbolli yo‘nalish, lekin hali quyidagi muammolarni hal qilish talab etiladi:

• Zaryad stansiyalari tarmog‘i keng emas.

• Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari va ehtiyot qismlar logistikasida kamchiliklar mavjud.

• Bojxona cheklovlari va utilizatsiya yig‘imlari elektr va gibrid transportlar uchun qo‘shimcha to‘siqlar bo‘lishi mumkin.

Kelajak istiqbollari va tavsiyalar

1. Modellashtirish va yangilanish
   Mahalliy ishlab chiqaruvchilar (masalan, UzAuto) yangi modellarga investitsiya qilishlari lozim, ayniqsa ekologik jihatdan zamonaviy va raqobatbardosh variantlarda.

2. Infratuzilma rivoji
   Elektromobillar segmentini kengaytirish uchun zaryad stansiyalari tarmog‘ini kengaytirish, xizmat ko‘rsatish tarmoqlarini kuchaytirish va batareya infratuzilmasini tartibga solish kerak.

3. Raqobatdagi “soft” omillarni yaxshilash
   Marketing, brend imiji, kafolat siyosati va savdo-sotiq tajribasi yaxshilanishi zarur.

4. Siyosiy va regulyator chora-tadbirlari
   Import cheklovlarini qayta ko‘rib chiqish, elektro-transport uchun soliq imtiyozlari joriy etish, bojxona va utilizatsiya yig‘imlarini yengillashtirish orqali bozor o‘sishini qo‘llab-quvvatlash mumkin.